Uitzichtloze banen

Gerelateerde afbeelding

Niet alleen regeringen trappen in deze valkuil. Bedrijven steken vaak miljoenen in ondernemingen die niets opleveren en mensen blijven in disfunctionele huwelijken en uitzichtloze banen hangen. Ons verhalende zelf blijft liever lijden, nu en in de toekomst, dan toe te moeten geven dat al het leed dat we al geleden hebben totaal zinloos was. Als we uiteindelijk toch korte metten willen maken met vroegere vergissingen, moet ons verhalende zelf een of andere plotwending verzinnen die deze vergissingen nog enige betekenis kan verlenen. Een pacifistische oorlogsveteraan kan bijvoorbeeld bij zichzelf zeggen: ‘Oké, ik ben mijn benen kwijt vanwege een vergissing. Maar dankzij die vergissing begrijp ik nu dat oorlog de hel is en van nu af aan zal ik mijn leven wijden aan de vredesstrijd. Mijn verwondingen hebben dus toch nog iets positiefs opgeleverd: ik heb geleerd wat vrede waard is.’ Zo zien we dat het zelf ook een imaginair verhaal is, net als naties, goden en geld. We hebben allemaal een geraffineerd systeem dat het merendeel van zakelijke energie vergelijken onze ervaringen weggooit en er maar een paar mooie uit pikt, die het vermengt met stukjes uit films die we hebben gezien, boeken die we hebben gelezen, toespraken die we hebben gehoord en onze favoriete dagdromen. En uit die chaos weeft het een schijnbaar coherent verhaal dat verklaart wie ik ben, waar ik vandaan kom en waar ik naartoe ga. Dit verhaal vertelt me waar ik van moet houden, wie ik moet haten en wat ik met mezelf aan moet. Dit verhaal kan me er zelfs toe drijven om mijn leven op te offeren, als de plot dat vereist. We hebben allemaal ons eigen genre. Sommige mensen leven in een tragedie, andere in een eindeloos religieus drama, sommige bekijken het leven als een actiefilm en meer dan genoeg mensen gedragen zich alsof ze in een komedie spelen. Maar uiteindelijk zijn en blijven het maar verhalen.
Wat is dan, als puntje bij paaltje komt, de zin van het leven? Het liberalisme blijft erbij dat we niet moeten verwachten dat een of andere externe entiteit ons een kant-en-klare zin van het leven geeft. Nee, iedere individuele kiezer, klant en kijker moet zijn of haar eigen zakelijke energie vrije wil gebruiken om een en ander van betekenis te voorzien, en dan gaat het niet alleen om zijn of haar eigen leven, maar om het hele universum.

Nieuwe, posthumanistische technologieën

Gerelateerde afbeelding

Dit boek begon met de voorspelling dat mensen in de eenentwintigste eeuw zullen proberen onsterfelijk, gelukkig en goddelijk te worden. Die voorspelling is niet bijster origineel en getuigt niet per se van een vooruitziende blik. Het is gewoon een weerspiegeling van de traditionele idealen van het liberale humanisme. Het humanisme verheerlijkt sinds jaar en dag het leven, de emoties en de verlangens van mensen, dus kan het niet erg verrassend zijn dat een humanistische beschaving de menselijke levensduur, het menselijke geluk en de menselijke vermogens wil winkel huren leeuwarden maximaliseren. In het derde en laatste deel van dit boek zal echter aangevoerd worden dat de pogingen om deze humanistische dromen te vervullen de fundamenten van het liberalisme zullen ondermijnen doordat er nieuwe, posthumanistische technologieën ontketend zullen worden. Dankzij het humanistische geloof in gevoel konden we de vruchten van het moderne convenant plukken zonder daar de prijs voor te betalen. We hebben geen goden nodig om onze macht in te perken en ons leven zin te geven, want de vrije keuze van klanten en kiezers geeft ons alle zingeving die we nodig hebben. Wat zal er dan gebeuren zodra we beseffen dat klanten en kiezers nooit vrije keuzes maken en zodra we de technologie hebben om hun gevoelens te berekenen, te sturen of te slim af te zijn? Als het hele universum zijn zin ontleent aan de menselijke belevingswereld, wat gebeurt er dan als de menselijke belevingswereld het zoveelste ontwikkelbare product wordt dat in winkel huren schiphol essentie niets verschilt van alle andere artikelen in de supermarkt?
39. Hersenen als computers, computers als hersenen. Kunstmatige intelligentie staat op het punt om de menselijke intelligentie te overtreffen.

Lberale democratieën

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Toen het Sovjetrijk implodeerde, werden de communistische regimes niet alleen in Oost-Europa door liberale democratieën vervangen, maar ook in veel voormalige Sovjetrepublieken, zoals de Baltische staten, Oekraïne en Armenië. Zelfs Rusland doet tegenwoordig net of het een democratie is. De overwinning in de Koude Oorlog zorgde ook elders in de wereld voor nieuw elan bij de verspreiding van het liberale model, met name in Latijns-Amerika, Zuid-Azië en Afrika. Sommige liberale experimenten mislukten grandioos, maar het aantal succesverhalen is indrukwekkend. Indonesië, Nigeria en Chili bijvoorbeeld zijn tientallen jaren geregeerd door sterke militairen, maar nu zijn het functionerende democratieën. Als een liberaal in juni 1914 in slaap was gevallen en in juni 2014 weer wakker was geworden, had hij of zij zich heel goed thuis gevoeld. Wederom geloofden de mensen dat je het individu gewoon meer vrijheid moet geven om tot een vreedzame, welvarende wereld te komen. De hele twintigste eeuw lijkt achteraf één grote vergissing. In het voorjaar van i914 racete de mensheid nog over winkel huren groningen de liberale snelweg, maar ineens nam ze de verkeerde afslag en kwam op een doodlopende weg terecht. Vervolgens waren er acht decennia, twee gruwelijke wereldoorlogen en een dito Koude Oorlog voor nodig om weer op de snelweg te komen. Natuurlijk waren die decennia geen totale verspilling, want ze brachten ons wel antibiotica, kernenergie en computers, plus nog feminisme, dekolonisatie en vrije seks. Bovendien heeft het liberalisme een gevoelige klap gehad en is het minder zelfvoldaan dan een eeuw geleden. Het heeft verscheidene ideeën en instituten overgenomen van socialistische en fascistische rivalen, met name de wens om het grote publiek te voorzien van onderwijs, gezondheidszorg en sociale zekerheid. Maar aan de kern van het liberale pakket is verrassend weinig veranderd. Het liberalisme ziet individuele vrijheden nog steeds als het hoogste goed en gelooft nog steeds sterk in winkel huren amsterdam de kiezer en de klant. Het is begin eenentwintigste eeuw de enige voorstelling in het theater.

Het Romeinse Rijk

Gerelateerde afbeelding

Het publiek in het homerische Griekenland, het Romeinse Rijk of het middeleeuwse Europa zou dit een heel vertrouwd en aantrekkelijk idee hebben gevonden. Twintig deelnemers betreden de arena, slechts één held overwint. ‘Geweldig!’ zou een homerische vorst, een Romeinse patriciër of een kruisridder bij zichzelf zeggen als hij zich voor de buis nestelde. ‘We krijgen vast waanzinnige avonturen te zien, veldslagen op leven en dood en weergaloze staaltjes van heroïek en verraad. De krijgers zullen elkaar hoogstwaarschijnlijk de ene na de andere dolksteek in de rug geven of elkaar voor de camera binnenstebuiten keren tot kantoorruimte huren leeuwarden hun ingewanden uitpuilen.’ Wat een deceptie! De dolksteken en het binnenstebuiten keren blijven puur metaforisch. Elke aflevering duurt ongeveer een uur. Daarvan gaan vijftien minuten op aan reclames voor tandpasta, shampoo en cornflakes. Er zijn vijf minuten gewijd aan onvoorstelbaar kinderachtige uitdagingen, zoals wie de meeste kokosnoten door een hoepel kan gooien of wie in één minuut de meeste insecten kan opeten. De rest van de tijd praten de ‘helden’ alleen maar over hun gevoelens! Hij zei dat zij zei, en ik voelde dit en ik voelde dat. Als een kruisridder daadwerkelijk naar Survivor had kunnen kijken, had hij waarschijnlijk uit pure verveling en frustratie zijn strijdbijl gegrepen om de tv aan gruzelementen te slaan. Tegenwoordig zouden we middeleeuwse ridders misschien beschouwen als gevoelloze bruten. Als ze hier kantoorruimte huren schiphol woonden, zouden we ze naar een therapeut sturen, die ze dan kon helpen om bij hun gevoel te komen. Dit gebeurt ook met de blikken man uit De tovenaar van Oz. Hij gaat samen met Dorothy en haar vrienden op weg naar Oz, waar de grote tovenaar hem hopelijk een hart zal geven. De vogelverschrikker wil hersenen en de leeuw wil moed. Aan het eind van hun reis blijkt de grote tovenaar een charlatan te zijn die hun dromen helemaal niet kan waarmaken. Maar ze ontdekken iets veel belangrijkers: alles wat ze zo graag wilden, hadden ze allang. Er was helemaal geen godgelijke tovenaar voor nodig om gevoel, verstand of moed te krijgen. Je moet gewoon de weg naar Oz volgen en openstaan voor alles wat er op je pad komt.

De Amerikaanse middenklasse

Gerelateerde afbeelding

Beijing is nu al zo vervuild dat mensen liever niet buitenkomen en rijke Chinezen duizenden dollars besteden aan luchtzuiveringssystemen voor binnenshuis. De superrijken bouwen zelfs beschermende overkappingen over hun tuinen. In 2013 ging de internationale school in Beijing, waar kinderen van buitenlandse diplomaten en Chinezen uit de betere kringen naartoe gaan, nog een stap verder door een gigantische, vijf miljoen dollar kostende koepel over zijn zes tennisbanen en zijn voetbalvelden te bouwen. Andere scholen volgen dit voorbeeld en de Chinese markt voor luchtzuiveringssystemen rijst de pan uit. Natuurlijk kunnen de meeste kantoorruimte huren groningen inwoners van Beijing zich een dergelijke luxe in hun huis niet veroorloven en ze kunnen hun kinderen ook niet naar de internationale school sturen. 3 De mens loopt inmiddels twee wedlopen tegelijk. Aan de ene kant voelen we ons gedwongen het tempo van wetenschappelijke vooruitgang en economische groei op te voeren. Een miljard Chinezen en een miljard Indiërs willen net zo leven als mensen uit de Amerikaanse middenklasse en ze zien geen reden om hun dromen niet uit te laten komen terwijl de Amerikanen het vertikken om hun suv’s en winkelcentra op te geven. Aan de andere kant moeten we het ecologische armageddon minstens één stap voorblijven. Het gegoochel met die twee wedlopen wordt met het jaar moeilijker, omdat elke stap die de inwoners van sloppenwijken in Delhi dichter bij de Amerikaanse droom brengt tegelijk onze planeet dichter naar de afgrond duwt. Het goede nieuws is dat de mensheid honderden jaren heeft kunnen profiteren van een groeiende economie zonder ten prooi te vallen aan een ecologische meltdown. Er zijn onderweg wel veel andere soorten gesneuveld en de mens heeft zelf ook een aantal economische crises en milieurampen voor zijn kiezen gehad, maar tot dusver hebben we ons er altijd doorheen geslagen. Er is echter geen natuurwet die succes voor kantoorruimte huren amsterdam de toekomst garandeert. Wie weet of de wetenschap altijd in staat zal zijn om aan de ene kant de economie aan de gang te houden en aan de andere kant te zorgen dat het milieu niet overkookt. En aangezien het tempo alsmaar sneller wordt, worden de foutenmarges steeds kleiner. Misschien was het vroeger genoeg om eens per eeuw iets waanzinnigs uit te vinden, maar tegenwoordig moeten we om de twee jaar met een nieuw wonder komen.

Premoderne mensen

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Premoderne mensen geloofden dat hun leven aan betekenis won in ruil voor het inleveren van macht. Het maakte echt iets uit of ze dapper vochten op het slagveld, of ze de wettige koning steunden, of ze ontbeten met verboden voedingswaren en of ze een affaire hadden met de buurman. Dat kon natuurlijk lastig zijn, maar het bood mensen wel psychologische bescherming tegen rampen. Als er iets vreselijks gebeurde – zoals oorlog, ziekte of droogte -troostten mensen zich met de gedachte dat ‘we allemaal een rol spelen in een groot kosmisch drama dat is bedacht door kantoor huren groningen de goden, of de wetten van de natuur. We kennen het script niet, maar we kunnen er zeker van zijn dat alles een reden heeft. Zelfs deze afschuwelijke oorlog, ziekte of droogte heeft een functie in het grote wereldplan. Bovendien kunnen we vast en zeker van de toneelschrijver verwachten dat het verhaal een goed, zinvol einde krijgt. Dus zelfs oorlog, ziekte en droogte zullen positief uitpakken, is het niet hier en nu, dan in het hiernamaals.’ De moderne cultuur verwerpt dit geloof in een groot kosmisch plan. We zijn geen acteurs in een of ander werelddrama. Het leven heeft geen script, geen toneelschrijver, geen regisseur, geen producent – en geen zin. Voor zover wij het wetenschappelijk kunnen nagaan is het heelal een blind, doelloos proces vol wild geraas, maar zonder betekenis. Wij lopen tijdens ons oneindig korte verblijf op dit ene kleine kantoor huren amsterdam planeetje wat te tobben en te doen, en daarna wordt er nooit meer iets van ons vernomen. Aangezien er geen script is en de mens geen rol in een of ander kosmisch toneelstuk speelt, kunnen er verschrikkelijke dingen gebeuren waarbij geen enkele hogere macht ons komt redden of ons leed zinvol maakt. Het loopt niet goed af. Ook niet slecht, trouwens. Het loopt helemaal niet af. Er gebeuren alleen maar dingen, het een na het ander. De moderne wereld gelooft niet in einddoelen, alleen in oorzaken. Als het moderne leven al een motto heeft, dan is dat: ‘Zo is het leven nu eenmaal.’

Een vreemd stel

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Fictie is niet slecht. Het is van vitaal belang. Zonder algemeen geaccepteerde verhalen over dingen als geld, staten of bedrijven kan een complexe mensenmaatschappij niet functioneren. We kunnen pas voetballen als iedereen in dezelfde bedachte regels gelooft en we kunnen niet profiteren van markten en rechtbanken zonder vergelijkbare verzinsels. Maar de verhalen zijn werktuigen. Ze moeten geen doel of meetlat worden. Zodra we vergeten dat het pure fictie is, verliezen we de realiteit uit het oog. Dan beginnen we oorlogen ‘om veel geld te verdienen voor het bedrijf’ of ‘om de nationale belangen te beschermen’. Bedrijven, geld en naties bestaan kantoor huren groningen alleen in onze verbeelding. We hebben ze bedacht omdat ze ons van dienst zijn. Waarom komt het er dan zo vaak op neer dat wij ons leven offeren in dienst daarvan? In de eenentwintigste eeuw zullen we meer invloedrijke verzinsels en meer totalitaire religies creëren dan ooit. Met behulp van biotechnologie en computeralgoritmen zullen die religies niet alleen elke seconde van ons bestaan beheersen, ze zullen ook ons lichaam, onze hersenen en onze geest kunnen omvormen en hele virtuele werelden kunnen scheppen, compleet met hel en hemel. Het zal dus moeilijker dan ooit, maar ook crucialer dan ooit worden om fictie van realiteit te kunnen onderscheiden, en religie van wetenschap.
Verhalen dienen als de fundamenten en steunpilaren van menselijke samenlevingen. In de loop van de geschiedenis werden verhalen over goden, naties en bedrijven zo invloedrijk dat ze de objectieve realiteit gingen domineren. Het geloof in de kantoor huren schiphol grote god Sobek, het Hemels Mandaat of de Bijbel stelde mensen in staat het Fajoemmeer, de Chinese Muur en de kathedraal van Chartres tot stand te brengen. Helaas zorgde het blinde geloof in deze verhalen er vaak voor dat de mens zich vooral inspande ter meerdere eer en glorie van fictieve entiteiten als goden en naties, en niet voor het verbeteren van het leven van echte, voelende wezens.

De geesteswetenschappen

Gerelateerde afbeelding

De geesteswetenschappen benadrukken juist het cruciale belang van intersubjectieve entiteiten, die niet teruggebracht kunnen worden tot hormonen en neuronen. Historisch denken betekent dat je reële macht toeschrijft aan de inhoud van onze zelfverzonnen verhalen. Uiteraard houden historici ook rekening met objectieve factoren, zoals klimaatveranderingen en genetische mutaties, maar ze hechten veel meer belang aan de verhalen die mensen creëren en geloven. Noord-Korea en Zuid-Korea verschillen niet zo enorm van elkaar omdat de mensen in Pyongyang andere genen hebben dan de mensen in Seoul, of omdat het noorden kantoor huren leeuwarden kouder en bergachtiger is, maar doordat het noorden wordt gedomineerd door heel andere verzinsels. Misschien beleeft de neurobiologie op een dag een doorbraak waardoor we het communisme en de kruistochten in strikt biochemische termen kunnen verklaren. Maar zover zijn we nog lang niet. In de eenentwintigste eeuw zal de grens tussen geschiedenis en biologie waarschijnlijk niet vervagen doordat we biologische verklaringen voor historische gebeurtenissen zullen vinden, maar eerder omdat ideologische verzinsels ons DNA zullen overschrijven, politieke en economische belangen het klimaat zullen bijstellen en de geografie van bergen en rivieren plaats zal maken voor cyberspace. Als menselijke verzinsels vertaald worden naar genetische en elektronische codes, zal de intersubjectieve realiteit de objectieve realiteit verzwelgen en zal de biologie fuseren met de geschiedkunde. In de kantoor huren schiphol eenentwintigste eeuw zou fictie dus wel eens de sterkste macht op aarde kunnen worden, zelfs nog sterker dan onberekenbare asteroïden en natuurlijke selectie. Als we dus iets van onze toekomst willen begrijpen, is het niet genoeg om genomen te kraken en berekeningen te maken. Dan moeten we ook de verzinsels ontcijferen die de wereld betekenis geven.

Verscheidene experimenten

Gerelateerde afbeelding

Verscheidene experimenten tonen aan dat in elk geval sommige dieren – waaronder vogels als papegaaien en struikgaaien – zich wel degelijk individuele incidenten herinneren en bewust plannen voor toekomstige eventualiteiten maken.13 Dit is echter niet onomstotelijk aan te tonen, omdat dieren, hoe wijs ze zich ook gedragen, dat volgens sceptici nog steeds kunnen doen door onbewuste algoritmen in hun hersenen in plaats van bewuste beelden in hun geest.
Om dit vraagstuk te illustreren kunnen we het geval van Santino aanhalen, een mannelijke chimpansee uit de Furuvik-dierentuin in Zweden. Santino had een interessante hobby bedacht om de verveling te verdrijven, namelijk stenen gooien naar bezoekers. Op zich is kantoor huren groningen dat niet uniek. Boze chimpansees gooien vaak met stenen, stokken en zelfs uitwerpselen. Maar Santino plande zijn acties van tevoren. Vroeg in de ochtend, lang voor de dierentuin openging, verzamelde Santino projectielen en stapelde die op, zonder zichtbare tekenen van woede te vertonen. Dierentuinpersoneel en bezoekers leerden al snel dat ze voor hem moesten oppassen, vooral als hij naast zijn stapel stenen stond, dus werd het steeds moeilijker voor hem om een doelwit te vinden. In mei 2010 ontwikkelde Santino een nieuwe strategie. Vroeg in de ochtend haalde hij balen stro uit zijn slaaphok, die hij vlak bij de omheining van zijn verblijf legde, waar de bezoekers meestal naar de chimps kwamen kijken. Hij verzamelde zijn stenen en verstopte ze onder het stro. Een uur of wat later, toen de eerste bezoekers arriveerden, bleef Santino cool. Hij vertoonde geen enkel teken van irritatie of agressie. Pas toen zijn slachtoffers binnen een makkelijke steenworp afstand waren, pakte hij snel de stenen uit hun bergplaats en begon hij de mensen te bekogelen, waarop die verschrikt alle kanten uit holden. In de zomer van 2012 deed Santino nog een schepje boven op deze wapenwedloop en ging hij niet alleen stenen verstoppen onder strobalen, maar ook in boomstammen, gebouwen en kantoor huren amsterdam allerlei andere handige bergplaatsen. Maar zelfs Santino kan de sceptici niet overtuigen. Hoe kunnen we nu zeker weten dat Santino zich om zeven uur ’s ochtends, als hij her en der stenen gaat verstoppen, al loopt te verkneukelen over de mensen die hij straks rond het middaguur kan bekogelen? Misschien wordt Santino gedreven door een of ander niet-bewust algoritme, net als een jonge eekhoorn die nootjes verstopt ‘voor de winter’, hoewel hij nog nooit een winter heeft meegemaakt.

De goden

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

De goden kregen in de tussentijd twee aanverwante rollen. Ten eerste verklaarden ze wat er zo bijzonder is aan sapiens en waarom mensen alle andere organismen mogen domineren en uitbuiten. Het christendom zei bijvoorbeeld dat de mens over de rest van de schepping regeerde omdat de Schepper hem met dat gezag had bekleed. Bovendien gaf God volgens het christendom alleen mensen een eeuwige ziel. Aangezien het lot van die eeuwige ziel de crux is van de hele christelijke kosmos en aangezien dieren geen ziel hebben, zijn dieren louter figuranten. De mens kwam zo aan het hoofd van de schepping te staan, terwijl alle andere organismen naar de zijlijn werden geschoven. Ten tweede moesten de goden bemiddelen tussen mensen en het ecosysteem. In de animistische kosmos stond alles en iedereen rechtstreeks met elkaar in contact. Als je iets wilde van de kariboe, de vijgenbomen, de wolken of de rotsen, dan richtte je je tot hen. In de theïstische kosmos werd alles wat niet menselijk was het zwijgen opgelegd. Je kon dus niet langer praten met bomen en dieren. Wat moest je dan, als conference room groningen je wilde dat de bomen meer vrucht droegen, de koeien meer melk gaven, de wolken meer regen brachten en de sprinkhanen van je gewassen afbleven? Daar kwamen de goden in beeld. Die beloofden regen, vruchtbaarheid en bescherming, zolang de mens daar maar iets voor terugdeed. Dit was de kern van deze agrarische koehandel. De goden beschermden en vermeerderden de opbrengst en in ruil daarvoor moesten mensen hun oogst delen met de goden. Deze deal bediende twee partijen en de rest van het ecosysteem had het nakijken. In Nepal vieren volgelingen van de godin Gadhimai elke vijf jaar een feest ter ere van haar in het dorpje Bariyapur. In 2009 werd er een record bereikt toen 250.000 dieren aan de god werden geofferd. Een plaatselijke chauffeur vertelde een bezoekende Britse journalist: ‘Als we iets willen en we komen hier met een offe r voor de godin, dan worden al onze dromen binnen conference room amsterdam vijf jaar vervuld.’26 De theïstische mythologie verklaart grotendeels de subtiele details van deze deal. Het Mesopotamische Gilgamesjepos verhaalt dat bijna alle mensen en dieren ooit omkwamen toen de goden een grote overstroming stuurden om de wereld te vernietigen. Achteraf beseften de goden dat ze overhaast hadden gehandeld, omdat er niemand meer over was om iets aan ze te offe ren. Ze werden gek van honger en ellende. Gelukkig had één menselijk gezin het overleefd dankzij de vooruitziende blik van de god Enki, die zijn volgeling Oetnapisjtim had geïnstrueerd om te schuilen in een grote houten ark, samen met zijn verwanten en een hele menagerie aan dieren.