De gemiddelde Amerikaan

Gerelateerde afbeelding

Er zijn natuurlijk tegengestelde trends, die veel opbeurender zijn. De drastische daling van de kindersterfte heeft ongetwijfeld het menselijke geluk verhoogd en de mensen deels gecompenseerd voor de stress van het moderne leven. Maar zelfs als we iets gelukkiger zijn dan onze voorouders, dan nog is ons welzijn een stuk minder gestegen dan we misschien zouden verwachten. In de steentijd had de gemiddelde mens zo’n 4000 calorieën aan energie per dag tot zijn of haar beschikking. Daarbij ging het niet alleen om voedsel, maar ook om de energie die werd geïnvesteerd in het vervaardigen van gereedschappen, kleding, kunst en kampvuurtjes. Tegenwoordig gebruikt de gemiddelde Amerikaan 228.000 calorieën per dag, niet alleen om zijn of haar maag te vullen, maar ook voor de auto, de computer, de kantoor huren leeuwarden koelkast en de televisie. De gemiddelde Amerikaan gebruikt dus zestig keer zoveel energie als de gemiddelde jager-verzamelaar uit de steentijd. Is de Amerikaan daarmee ook zestig keer zo gelukkig? Daar kunnen we best een beetje sceptisch over zijn. Zelfs al is het zo dat we veel ellende van vroeger hebben overwonnen, dan nog is het bereiken van echt geluk misschien wel veel moeilijker dan het afschaffen van pure misère. Er was alleen maar een stuk brood voor nodig om een hongerige middeleeuwse boer blij te maken. Maar waarmee maak je een verveelde, overbetaalde technicus met overgewicht blij? De tweede helft van de twintigste eeuw was een gouden tijd voor de vs. Een overwinning in de Tweede Wereldoorlog, gevolgd door een nog beslissender overwinning in de Koude Oorlog, maakte het land de grootste supermacht ter wereld. Tussen i950 en 2000 groeide het Amerikaanse bruto nationaal product van  kantoor huren schiphol twee biljoen naar twaalf biljoen dollar. Het inkomen per hoofd van de bevolking verdubbelde. De pas uitgevonden anticonceptiepil maakte seks vrijer dan ooit. Vrouwen, homo’s, zwarte Amerikanen en andere minderheden kregen eindelijk een groter stuk van de Amerikaanse taart. Een stortvloed van goedkope auto’s, koelkasten, airconditioners, stofzuigers, vaatwassers, wasmachines, telefoons, televisies en computers veranderde het dagelijks leven onherkenbaar. Toch heeft onderzoek aangetoond dat het subjectieve welzijn van Amerikanen in i990 ongeveer op hetzelfde niveau lag als in i950.34 In Japan stegen de inkomens tussen i958 en i987 gemiddeld met een factor vijf, in een van de grootste economische bloeiperioden aller tijden. Al die rijkdom, plus nog talloze positieve en negatieve veranderingen in de Japanse levenswijze en het sociale leven, had verrassend weinig effect op het subjectieve welzijn van de Japanners. In de jaren negentig waren ze net zo tevreden -ofo ntevreden -als in de jaren vijftig.35 Het lijkt erop dat ons geluk tegen een of ander mysterieus glazen plafond botst dat ervoor zorgt dat het niet groeit, ondanks al die ongekende verworvenheden. Zelfs als we iedereen gratis eten geven, alle ziekten genezen en wereldvrede bewerkstelligen, dan zal dat nog niet per se dat glazen plafond doorbreken. Het bereiken van echt geluk zal niet veel makkelijker worden dan het overwinnen van ouderdom en de dood.