Uitzichtloze banen

Gerelateerde afbeelding

Niet alleen regeringen trappen in deze valkuil. Bedrijven steken vaak miljoenen in ondernemingen die niets opleveren en mensen blijven in disfunctionele huwelijken en uitzichtloze banen hangen. Ons verhalende zelf blijft liever lijden, nu en in de toekomst, dan toe te moeten geven dat al het leed dat we al geleden hebben totaal zinloos was. Als we uiteindelijk toch korte metten willen maken met vroegere vergissingen, moet ons verhalende zelf een of andere plotwending verzinnen die deze vergissingen nog enige betekenis kan verlenen. Een pacifistische oorlogsveteraan kan bijvoorbeeld bij zichzelf zeggen: ‘Oké, ik ben mijn benen kwijt vanwege een vergissing. Maar dankzij die vergissing begrijp ik nu dat oorlog de hel is en van nu af aan zal ik mijn leven wijden aan de vredesstrijd. Mijn verwondingen hebben dus toch nog iets positiefs opgeleverd: ik heb geleerd wat vrede waard is.’ Zo zien we dat het zelf ook een imaginair verhaal is, net als naties, goden en geld. We hebben allemaal een geraffineerd systeem dat het merendeel van zakelijke energie vergelijken onze ervaringen weggooit en er maar een paar mooie uit pikt, die het vermengt met stukjes uit films die we hebben gezien, boeken die we hebben gelezen, toespraken die we hebben gehoord en onze favoriete dagdromen. En uit die chaos weeft het een schijnbaar coherent verhaal dat verklaart wie ik ben, waar ik vandaan kom en waar ik naartoe ga. Dit verhaal vertelt me waar ik van moet houden, wie ik moet haten en wat ik met mezelf aan moet. Dit verhaal kan me er zelfs toe drijven om mijn leven op te offeren, als de plot dat vereist. We hebben allemaal ons eigen genre. Sommige mensen leven in een tragedie, andere in een eindeloos religieus drama, sommige bekijken het leven als een actiefilm en meer dan genoeg mensen gedragen zich alsof ze in een komedie spelen. Maar uiteindelijk zijn en blijven het maar verhalen.
Wat is dan, als puntje bij paaltje komt, de zin van het leven? Het liberalisme blijft erbij dat we niet moeten verwachten dat een of andere externe entiteit ons een kant-en-klare zin van het leven geeft. Nee, iedere individuele kiezer, klant en kijker moet zijn of haar eigen zakelijke energie vrije wil gebruiken om een en ander van betekenis te voorzien, en dan gaat het niet alleen om zijn of haar eigen leven, maar om het hele universum.